ఒక షేర్‌ను, మ్యూచువల్ ఫండ్‌ను ఎలా అంచనా వేయాలి

భాగం 1

ఒక షేర్‌ను అంచనా వేయడం

షేర్ అంటే ఒక వ్యాపారంలో చిన్న భాగం. కాబట్టి ఒక వ్యాపారాన్ని మొత్తంగా కొనే ముందు అడిగే ప్రశ్నలే ఇక్కడా: అది ఏం చేస్తుంది, మంచి రాబడి సంపాదిస్తుందా, లాభం నగదుగా మారుతుందా, చెడ్డ సంవత్సరాలను తట్టుకోగలదా, దాన్ని నడిపేవారిని నమ్మగలమా? ధర చివరిది.

1వ్యాపారాన్ని అర్థం చేసుకోండి

• అది ఏం అమ్ముతుంది, ఎవరు చెల్లిస్తారు? రెండు వాక్యాల్లో వివరించలేకపోతే, అది బాగా చేస్తోందో లేదో మీరు అంచనా వేయలేరు.
• కస్టమర్లు దాన్నే ఎందుకు ఎంచుకుంటారు? ఒక బ్రాండ్, తక్కువ ఖర్చులు, లైసెన్స్, నెట్‌వర్క్, లేదా మారడం కష్టమైన కస్టమర్లు. పోటీ నుంచి లాభాలను కాపాడే "కందకం" (moat) ఇదే.
• దాన్ని ఏం దెబ్బతీయగలదు? నియంత్రణ, సాంకేతికత, కొద్దిమంది పెద్ద కస్టమర్లు, ముడిసరుకుల ధరలు, లేదా ప్రభుత్వ కాంట్రాక్టులు.
• పరిశ్రమ పెరుగుతోందా, లేక కుంచించుకుపోతున్న మార్కెట్‌లో కంపెనీ వాటా కోసం పోరాడుతోందా?

ఎక్కడ చూడాలి: వార్షిక నివేదికలోని వ్యాపార సమీక్ష, యాజమాన్య చర్చ, కంపెనీ వెబ్‌సైట్‌లోని ఇన్వెస్టర్ ప్రెజెంటేషన్లు, ఎర్నింగ్స్-కాల్ ట్రాన్స్‌క్రిప్ట్‌లు.

25 నుంచి 10 ఏళ్ల వృద్ధిని చూడండి

ఒక్క త్రైమాసికం కాదు, కనీసం ఐదేళ్ల ఆదాయం, ఆపరేటింగ్ లాభం, నికర లాభం చూడండి. వృద్ధి ఎక్కువ అమ్మడం వల్ల వచ్చిందా, ఎక్కువ ధర పెట్టడం వల్లా, లేక ఇతర కంపెనీలను కొనడం వల్లా అని అడగండి. ఒక్క అద్భుతమైన సంవత్సరం కంటే, ఆర్థిక వ్యవస్థతో సమానంగా లేదా అంతకంటే ఎక్కువగా ఉండే నిలకడైన వృద్ధి మేలు.

3లాభాల నాణ్యతను కొలవండి

• ఆపరేటింగ్ మార్జిన్: ఆదాయంలో ఆపరేటింగ్ లాభం వాటా. స్థిరంగా లేదా పెరుగుతున్న మార్జిన్లు ధరలపై పట్టును సూచిస్తాయి.
• ROCE (వినియోగించిన మూలధనంపై రాబడి): ఆపరేటింగ్ లాభాన్ని ఈక్విటీ, అప్పు కలిపిన మొత్తంతో భాగిస్తే వచ్చేది. వ్యాపారంలో పెట్టిన మొత్తం డబ్బును అది ఎంత బాగా వాడుతోందో చూపిస్తుంది. నిలకడగా 15% పైన ROCE ఉండటం నిజమైన ప్రయోజనానికి సంకేతం.
• ROE (ఈక్విటీపై రాబడి): నికర లాభాన్ని వాటాదారుల డబ్బుతో భాగిస్తే వచ్చేది. దీన్ని ROCEతో కలిపి చదవండి: ROE, ROCE కంటే చాలా ఎక్కువగా ఉంటే, ఆ పని చేస్తున్నది అప్పే.

4నగదును అనుసరించండి

• నగదు మార్పిడి: కార్యకలాపాల నుంచి వచ్చిన నగదును నికర లాభంతో భాగిస్తే వచ్చేది. ఐదేళ్లలో ఇది 100%కి దగ్గరగా ఉండాలి. ఎప్పటికీ నగదుగా మారని లాభాలే అత్యంత సాధారణమైన తొలి హెచ్చరిక.
• ఫ్రీ క్యాష్ ఫ్లో: ఆపరేటింగ్ నగదు నుంచి మూలధన వ్యయాన్ని తీసేస్తే వచ్చేది. తాను సంపాదించే దానికంటే ఎప్పుడూ ఎక్కువ డబ్బు అవసరమయ్యే వ్యాపారం, అప్పిచ్చేవారిపై లేదా కొత్త వాటాదారులపై ఆధారపడుతుంది.
• వర్కింగ్ క్యాపిటల్: రిసీవబుల్ రోజులు (కస్టమర్లు చెల్లించడానికి ఎంతకాలం తీసుకుంటారు), ఇన్వెంటరీ రోజులు చూడండి. ఏదైనా అమ్మకాల కంటే చాలా వేగంగా పెరిగితే, ఎందుకని అడగండి.

లాభం పెరుగుతూ నగదు తగ్గే ఉదాహరణ కోసం మా వార్షిక నివేదికల గైడ్ చదవండి.

5బ్యాలెన్స్ షీట్‌ను పరీక్షించండి

• డెట్ టు ఈక్విటీ: అప్పులను వాటాదారుల డబ్బుతో భాగిస్తే వచ్చేది. ఆర్థికేతర కంపెనీలకు 0.5 కంటే తక్కువ సౌకర్యంగా ఉంటుంది. చెడ్డ సంవత్సరాల్లో మంచి వ్యాపారాలు కూలిపోవడానికి సాధారణ కారణం అప్పే.
• వడ్డీ కవరేజ్: ఆపరేటింగ్ లాభాన్ని వడ్డీ ఖర్చుతో భాగిస్తే వచ్చేది. 2× కంటే తక్కువైతే, లాభాలు తగ్గినప్పుడు పెద్దగా వెసులుబాటు ఉండదు.
• అనిశ్చిత బాధ్యతలు: వివాదంలో ఉన్న పన్నులు, గ్యారంటీలు, న్యాయపరమైన క్లెయిమ్‌లు బ్యాలెన్స్ షీట్‌లో కాకుండా నోట్స్‌లో ఉంటాయి. వాటిని కంపెనీ నికర విలువతో పోల్చండి.
• ఈక్విటీ పలచబడటం: షేర్ల సంఖ్య పెరుగుతూ పోతే, మీ వాటా తగ్గుతూ పోతుంది.

6మనుషులను అంచనా వేయండి: ప్రమోటర్లు, పాలన

• ప్రమోటర్ వాటా, దాని ధోరణి: BSE, NSEలోని త్రైమాసిక షేర్‌హోల్డింగ్ ప్యాటర్న్‌లో ఉంటుంది. వివరణ లేకుండా నిరంతరం అమ్ముతూ ఉంటే ప్రశ్నించాలి.
• ప్రమోటర్ తాకట్టు: ప్రమోటర్ల వాటాలో రుణాలకు హామీగా ఇచ్చిన భాగం, ఇది కూడా షేర్‌హోల్డింగ్ ప్యాటర్న్‌లో ఉంటుంది. ధరలు పడితే, అప్పిచ్చినవారు తాకట్టు షేర్లను అమ్మవచ్చు, దాంతో ధరలు ఇంకా పడవచ్చు. ఏ తాకట్టుకైనా కారణం ఉండాలి; పెద్ద లేదా పెరుగుతున్న తాకట్టు తీవ్రమైన హెచ్చరిక.
• సంబంధిత పక్షాల లావాదేవీలు: ప్రమోటర్లకు చెందిన సంస్థలతో రుణాలు, అమ్మకాలు లేదా కొనుగోళ్లు, ఖాతాల నోట్స్‌లో ఉంటాయి. పెద్దవి లేదా వివరణ లేనివి మైనారిటీ వాటాదారుల నుంచి విలువను నిశ్శబ్దంగా తరలించవచ్చు.
• ఆడిటర్: మినహాయింపులు లేని (unmodified) అభిప్రాయం సాధారణం. qualifications, పదేపదే "emphasis of matter", లేదా పదవీకాలం మధ్యలో ఆడిటర్ రాజీనామా చేయడం, వీటన్నింటికీ వివరణ కావాలి.
• మూలధన కేటాయింపు: గత లాభాలతో యాజమాన్యం ఏం చేసింది. తెలివైన పునఃపెట్టుబడి, అప్పుల చెల్లింపు, డివిడెండ్లు మంచి సంకేతాలు; ప్రధాన వ్యాపారానికి బయట ఖరీదైన కొనుగోళ్లు కావు.
• కాలక్రమంలో నిజాయితీ: మూడు నుంచి ఐదేళ్ల ఛైర్మన్ లేఖలు చదవండి. వాళ్లు తమ తప్పులను ఒప్పుకుంటారా? చెప్పింది చేశారా?

7అప్పుడే, ధరను చూడండి

• P/E: ధరను ఒక్కో షేర్ ఆదాయంతో భాగిస్తే వచ్చేది. మొత్తం మార్కెట్‌తో కాకుండా, కంపెనీ సొంత చరిత్రతో, దాని పోటీదారులతో పోల్చండి.
• P/B: బ్యాంకులకు, ఎక్కువ ఆస్తులు ఉండే వ్యాపారాలకు ఎక్కువ ఉపయోగకరం.
• ఎర్నింగ్స్ యీల్డ్: ఆదాయాన్ని ధరతో భాగిస్తే వచ్చేది (P/Eకి విలోమం). దీన్ని 10 ఏళ్ల ప్రభుత్వ బాండ్ యీల్డ్‌తో పోల్చండి; తమ రిస్క్‌ను సమర్థించుకోవాలంటే కాలక్రమంలో షేర్లు ఎక్కువ ఇవ్వాలి.
• భద్రతా మార్జిన్: మీ విలువ అంచనాకూ, ధరకూ మధ్య తేడా. మా కాలిక్యులేటర్లు వాడి, ఒక నిరాశావాద సందర్భాన్ని కూడా పరీక్షించండి.
• చక్రాలను గమనించండి: లాభాలు గరిష్ఠంలో ఉన్న చక్రీయ వ్యాపారంలో తక్కువ P/E బేరం కాదు, ఉచ్చు కావచ్చు.

8మీ కారణాన్ని రాసుకోండి

మూడు వాక్యాల్లో, మీరు దాన్ని ఎందుకు కలిగి ఉన్నారో, ఏం జరిగితే అమ్ముతారో రాసుకోండి, ఉదాహరణకు ROCE తగ్గడం, అప్పు పెరగడం, లేదా పాలనలో సమస్య. "ధర పడింది" కాదు. ఏడాదికి ఒకసారి వార్షిక నివేదికతో పోల్చి సమీక్షించండి.

ఒక్క చూపులో మంచిది ఎలా ఉంటుంది

బ్యాంకులు, NBFCలు వేరు: అప్పే వాటి ముడిసరుకు. వాటికి ఆస్తుల నాణ్యత (స్థూల, నికర NPAలు), నికర వడ్డీ మార్జిన్, తక్కువ ఖర్చు డిపాజిట్ల (CASA) వాటా, మూలధన సమృద్ధి, ఆస్తులపై రాబడి (సుమారు 1% పైన ఆరోగ్యకరం) చూడండి.

ఈ అంకెల్లో చాలావరకు ఎక్కడ దొరుకుతాయి: కంపెనీ వార్షిక నివేదికలు, త్రైమాసిక ఫలితాలు, BSE, NSEలో ఎక్స్ఛేంజ్ ఫైలింగ్‌లు (షేర్‌హోల్డింగ్ ప్యాటర్న్, తాకట్టులు, ప్రకటనలు), క్రెడిట్ రేటింగ్ నివేదికలు. ఉచిత స్క్రీనింగ్ వెబ్‌సైట్లు వీటిని సంక్షిప్తంగా చూపిస్తాయి, కానీ ముఖ్యమైనదేదైనా వార్షిక నివేదికతో సరిచూసుకోండి.

భాగం 2

ఒక మ్యూచువల్ ఫండ్‌ను అంచనా వేయడం

ఫండ్ విషయంలో, మీరు ఒక మేనేజర్‌ను, కొన్ని నియమాలను నియమించుకుంటున్నారు. ప్రశ్నలు ఇవి: మీకు కావాల్సిన పనిని ఈ ఫండ్ చేస్తుందా, దాని ఖర్చు ఎంత, ఆ పనిని నిలకడగా చేసిందా, లేబుల్‌పై చెప్పిందే ఇంకా చేస్తోందా?

1ఫండ్‌తో కాదు, మీ లక్ష్యంతో మొదలుపెట్టండి

డబ్బు ఎప్పుడు కావాలో, ఎంత పతనాన్ని తట్టుకోగలరో నిర్ణయించుకోండి. మూడేళ్లలోపు కావాల్సిన డబ్బు సాధారణంగా ఈక్విటీ ఫండ్లలో ఉండకూడదు. తర్వాత ఈక్విటీ, డెట్, బంగారం మిశ్రమాన్ని నిర్ణయించుకోండి. ఫండ్ ఆ తర్వాతే.

2కేటగిరీని ఎంచుకోండి

అన్ని ఫండ్ సంస్థల్లోనూ పేర్లు ఒకే అర్థం ఇచ్చేలా SEBI ప్రతి కేటగిరీని నిర్వచిస్తుంది. ప్రధాన ఈక్విటీ కేటగిరీలు:

SEBI వర్గీకరణ ఫ్రేమ్‌వర్క్ ప్రకారం నియమాలు. కచ్చితమైన పరిమితుల కోసం తాజా SEBI సర్క్యులర్, స్కీమ్ ఇన్ఫర్మేషన్ డాక్యుమెంట్ చూడండి.

3నిర్ణయించుకోండి: ఇండెక్స్ లేదా యాక్టివ్?

లార్జ్ క్యాప్‌లలో, చాలా యాక్టివ్ ఫండ్లు ఖర్చుల తర్వాత దీర్ఘకాలంలో తమ బెంచ్‌మార్క్ కంటే వెనుకబడ్డాయి, కాబట్టి తక్కువ ఖర్చు ఇండెక్స్ ఫండ్ సహజమైన ఎంపిక. మిడ్, స్మాల్ క్యాప్‌లలో, ఫ్లెక్సీ క్యాప్‌లో, మంచి మేనేజర్‌కు విలువ జోడించడానికి ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది, తప్పు చేయడానికీ ఎక్కువ అవకాశం ఉంటుంది.

4ప్రతి ఖర్చునూ చూడండి

• ఎప్పుడూ డైరెక్ట్ ప్లాన్: రెగ్యులర్ ప్లాన్ ప్రతి ఏడాది మీ రాబడి నుంచి కమిషన్ చెల్లిస్తుంది. అది మొత్తంగా ఎంతవుతుందో మా ఖర్చు కాలిక్యులేటర్ చూపిస్తుంది.
• ఎక్స్‌పెన్స్ రేషియో: ఫండ్ ఫ్యాక్ట్‌షీట్‌లో ఉంటుంది. ఇది మారుతుంది, కాబట్టి ఏటా చూడండి.
• ఎగ్జిట్ లోడ్: నిర్ణీత కాలంలోపు, సాధారణంగా ఒక ఏడాదిలోపు, అమ్మితే వసూలు చేసే ఫీజు.
• పన్నులు: ఫండ్ రకం, ఉంచుకున్న కాలాన్ని బట్టి లాభాలపై పన్ను వేర్వేరుగా ఉంటుంది. అమ్మే ముందు ప్రస్తుత నియమాలు చూడండి.

5పనితీరును న్యాయంగా అంచనా వేయండి

• రోలింగ్ రాబడులు వాడండి, ఉదాహరణకు 10 ఏళ్లలో ప్రతి 5 ఏళ్ల విండో, బెంచ్‌మార్క్‌తో, కేటగిరీతో పోల్చి. ఒక్క "5 ఏళ్ల రాబడి" దాని ప్రారంభ తేదీపై చాలా ఆధారపడుతుంది.
• చెడ్డ సంవత్సరాలను చూడండి: 2020లో ఫండ్ ఎంత పడింది, ఎంత వేగంగా కోలుకుంది? మీరు తట్టుకోవాల్సిన అనుభవం అదే.
• ఒక్క స్టార్ సంవత్సరం కంటే నిలకడ మేలు: చాలా సంవత్సరాలు పైభాగానికి దగ్గరగా ఉండే ఫండ్, ఒకసారి అగ్రస్థానంలో నిలిచిన ఫండ్‌ను సాధారణంగా మించుతుంది.
• రిస్క్ కొలతలు ఫ్యాక్ట్‌షీట్లలో ఉంటాయి, స్టాండర్డ్ డీవియేషన్, షార్ప్ రేషియో వంటివి; ఒకే కేటగిరీలోని ఫండ్లను పోల్చడానికి ఉపయోగపడతాయి.

6పోర్ట్‌ఫోలియో లోపల చూడండి

• హోల్డింగ్స్ సంఖ్య, టాప్-10 వాటా: ఎంత కేంద్రీకృతంగా ఉంది?
• సెక్టార్ వాటాలు: నిశ్శబ్దంగా ఒకటి రెండు సెక్టార్లపై పందెం వేస్తోందా?
• మార్కెట్-క్యాప్ మిశ్రమం: ఫ్లెక్సీ-క్యాప్ ఫండ్లలో, నిజంగా మిడ్, స్మాల్ కంపెనీల్లో ఎంత ఉంది?
• పోర్ట్‌ఫోలియో P/E, టర్నోవర్: మేనేజర్ శైలికి, ట్రేడింగ్ ఖర్చులకు సూచన.
• ఓవర్‌ల్యాప్: మీ ఇతర ఫండ్లతో హోల్డింగ్స్‌ను పోల్చండి. అవే కంపెనీలను కలిగి ఉన్న మూడు ఫండ్లు అంటే, మూడుసార్లు డబ్బు కట్టిన ఒకే ఫండ్.

7మేనేజర్‌ను, ఫండ్ సంస్థను చూడండి

డబ్బును ఎవరు నిర్వహిస్తున్నారు, ఎంతకాలంగా, ఏ పద్ధతితో? ఇప్పుడే వెళ్లిపోయిన మేనేజర్ నిర్మించిన గొప్ప రికార్డు వేరొకరిది. చాలా పెద్ద స్మాల్-క్యాప్ ఫండ్లకు ధరలను కదిలించకుండా కొనడం, అమ్మడం కూడా కష్టం కావచ్చు.

8డెట్ ఫండ్లకు, వేరే ప్రశ్నలు అడగండి

• క్రెడిట్ నాణ్యత: ప్రభుత్వ సెక్యూరిటీల్లో, AAA రేటింగ్ పత్రాల్లో ఎంత ఉంది?
• డ్యూరేషన్: ఎక్కువ డ్యూరేషన్ ఉన్న ఫండ్లు వడ్డీ రేట్లు మారినప్పుడు ఎక్కువగా ఊగుతాయి. మీకు డబ్బు ఎప్పుడు కావాలో దానికి సరిపోల్చండి.
• యీల్డ్ టు మెచ్యూరిటీ: అసాధారణంగా ఎక్కువ యీల్డ్ అంటే సాధారణంగా ఎక్కువ క్రెడిట్ రిస్క్, ఉచిత డబ్బు కాదు.

ఒక్క చూపులో మంచిది ఎలా ఉంటుంది

మీకు ఎన్ని ఫండ్లు కావాలి? చాలామందికి మూడు నుంచి ఐదు ఈక్విటీ ఫండ్లు చాలు. అంతకంటే ఎక్కువ సాధారణంగా భద్రతను కాదు, ఓవర్‌ల్యాప్‌ను పెంచుతాయి. అంకెలు ఎక్కడ దొరుకుతాయి: ఫండ్ నెలవారీ ఫ్యాక్ట్‌షీట్, స్కీమ్ పత్రాలు, AMFI వెబ్‌సైట్, ఫండ్ సంస్థ పోర్ట్‌ఫోలియో వెల్లడింపులు.

భాగం 3

ఏ అంకె కంటే అయినా ముఖ్యమైన అలవాట్లు

• మీ ఆస్తుల కేటాయింపును పతనం సమయంలో కాదు, ముందే నిర్ణయించుకోండి. గత ప్రతి పతనం ఎలా జరిగిందో చూడండి.
• అత్యవసర నిధి ఉంచుకోండి, తద్వారా చెడ్డ సమయంలో అమ్మాల్సిన బలవంతం ఎప్పుడూ ఉండదు.
• ఏడాదికి ఒకసారి సమీక్షించండి, రోజువారీ వార్తలతో కాదు, వార్షిక నివేదిక లేదా ఫ్యాక్ట్‌షీట్‌తో.
• మీరు రాసుకున్న కారణం కోసం అమ్మండి, ఉదాహరణకు మారిపోయిన వ్యాపారం లేదా తన పని చేయని ఫండ్; ధర కదిలిందని కాదు.
• ఖర్చులు తక్కువగా, అంతా సరళంగా ఉంచుకోండి. తక్కువ, మెరుగైన పెట్టుబడులు అర్థం చేసుకోవడానికీ, వాటికి కట్టుబడి ఉండటానికీ సులభం.

మీకు ఉన్నదాన్ని అర్థం చేసుకోండి. దాని కోసం తక్కువ చెల్లించండి. తర్వాత దానికి సమయం ఇవ్వండి.

తదుపరి అడుగులు: ఉచిత 20 నిమిషాల వార్షిక నివేదిక చెక్‌లిస్ట్ పొందండి, పదకోశంలో ఏ పదమైనా వెతకండి, లేదా నిజమైన వార్షిక నివేదికలతో ఇవన్నీ సాధన చేయడానికి మా నాలుగు వారాల కోర్సులో చేరండి.

విద్యా ప్రయోజనాల కోసం మాత్రమే. ఈ గైడ్ సాధారణ పద్ధతులను, సాధారణ అనుభవ సూత్రాలను వివరిస్తుంది. ఇది పెట్టుబడి సలహా, పరిశోధన లేదా ఏ సెక్యూరిటీ, ఫండ్‌ను కొనమని, అమ్మమని లేదా ఉంచుకోమని సిఫారసు కాదు. పరిమితులు పరిశ్రమను, పరిస్థితిని బట్టి మారతాయి. సెక్యూరిటీల్లో పెట్టుబడులు మార్కెట్ రిస్క్‌లకు లోబడి ఉంటాయి; సంబంధిత పత్రాలన్నీ జాగ్రత్తగా చదవండి. Zeneqt, SEBIలో రీసెర్చ్ అనలిస్ట్ లేదా ఇన్వెస్ట్‌మెంట్ అడ్వైజర్‌గా నమోదు కాలేదు. ఆంగ్ల మూలం నుంచి అనువాదం; ఏదైనా తేడా ఉంటే ఆంగ్ల వెర్షన్ ప్రామాణికం.